گروه بینالملل سراج24؛ محمد بابایی نساز: تلاش روسیه برای حل بحران سوریه از طریق برگزاری کنفرانس صلحی در مسکو با اعلام مخالفت معاذ الخطیب رهبر سابق معارضان خارج نشین بیش از پیش در معرض شکست قرار گرفت و امیدها نسبت به موفقیت تنها طرح دیپلماتیک بینالمللی برای حل این بحران کمرنگ شد.
چهار روز پس از اینکه خالد خوجه، رهبر جدید مخالفان خارج نشین سوریه موسوم به «ائتلاف ملی برای نیروهای مخالف و انقلابی سوریه» از مخالفت با طرح صلح روسیه خبر داد، معاذ الخطیب روز جمعه در صحفه فیس بوک خود اعلام کرد در کنفرانس صلحی که قرار است اواخر ماه جاری میلادی در روسیه تحت عنوان «مسکو1» برگزار شود، شرکت نخواهد کرد.
روسیه طی ماههای هفتههای گذشته و همزمان با تلاشهای استفان دی میستورا نماینده ویژه سازمان ملل در امور سوریه تلاشهای دیپلماتیکی زیادی برای گردهم اوردن نمایندگانی از دولت و مخالفان سوریه جهت دستیابی به یک راه حل مسالمتآمیز برای پایان دادن به جنگ سوریه انجام داده است. همانطور که حوزف باهوت در موسسه کارنگی مینویسد؛ روسیه با تقویت جنبههای سیاسی تلاش فنی دی میستورا، نماینده ویژه سازمان ملل در امور سوریه به موقع وارد عمل شد تا بتواند از طریق گفتوگوهای سوری- سوری و بدون دخالت خارجی به بحران چهار ساله این کشور عربی و اسلامی از طریق مسالمتآمیز پایان دهد.
طرح میستورا بدون پرداختن به مسایل حاد سیاسی از جمله سرنوشت بشار اسد بر توقف درگیریها به عنوان اولین قدم جهت پایان جنگ تاکید میکند. بر اساس این طرح سازمان ملل متوقف کردن درگیریها از حلب شروع میشود و سپس به صورت تدریجی به سایر مناطق گسترش مییابد و در نهایت منجر به پایان جنگ سوریه میشود. این طرح با استقبال دولت سوریه، روسیه، آمریکا و بعضی شخصیتهای میانهرو مخالفان از جمله معاذ الخطیب خوردار شد.
معاذ الخطیب که شخصیتی میانهرو و منطقی شناخته میشود و ظاهرا از مقبولیت نسبی در میان دولت دمشق نیز برخوردار است سرشناسترین شخصیت مخالفان بود که انتظار میرفت در کنفرانس مسکو شرکت کند و همین مساله میتوانست به اعتبار و احتمال موفقیت این کنفرانس بیافزاید اما عقبنشینی وی باعث کمرنگ شدن امیدها برای دستیابی به یک راهحل مسالمتامیز برای پایان دادن به جنگ سوریه شد.
هر چند معاذ الخطیب دلیل عدم شرکت خود در کنفرانس صلح مسکو را نبود شرایط لازم برای موفقیتآمیز بودن آن عنوان کرده است اما به نظر میرسد وی تحت فشار کشورهای خارجی و مخالفان تندور مجبور شده از موضع خود عقب نشینی کند. زمانی که الخطیب در اواسط آبان ماه به مسکو سفر و با رهبران روسیه درباره مقدمات کنفرانس صلح گفتوگو کرد تحت حملات شدید مخالفان تندور قرار گرفت و حتی رسانهها گزارش دادند که عدهای قصد ترور وی را داشتند. در پی این انتقادها و تهدیدها معاذ الخطیب مجبور شد سفر خود به مسکو را از طریق یک یاداشت مفصل در صحفه فیس بوک خود توجیه کند. او خواستار یک استراتژی واقعگرایانه شد و از هم وطنان خود خواست که «به پیشنهادهای روسیه یک شانسی بدهند حتی به قیمت اینکه اسد را برای مدتی در قدرت ببینند.» معاذ الخطیب پیشتر نیز به دلیل دفاعش از انجام مذاکرات مستقیم با دولت مورد انتقاد شدید قرار گرفت، از ریاست ائتلاف مخالفان در مارس 2013 کنار گذاشته شد.
واقعیت این است که در طرح روسیه به دلیل تاکید بر یک راهحل سوری- سوری و بدون دخالت خارجی، غرب بویژه آمریکا کنار گذاشته شده است، به همین دلیل جوزف باهوت در تحلیل خود آمریکا را غائب مهم کنفرانس مسکو عنوان میکند. با این وجود آمریکا تاکنون درباره تلاشهای روسیه سکوت کرده و حتی بعضی تحلیلگران معقتدند که آمریکا از این تلاش ها به صورت ضمنی استقبال می کند، اما متحدین کاخ سفید در اروپا و منطقه نسبت به طرح مسکو ابراز بدبینی و با آن مخالفت کردهاند. منابع رسمی فرانسه با اشاره به اینکه تحرکات اخیر روسیه در زمانی شکل گرفته که واشنگتن درگیر بحران داعش است، به الشرق الوسط گفتهاند این ابتکار روسیه مشکوک، فرصتطلبانه و به صورت آشکارا به نفع بشار اسد تدارک دیده شده است. از سوی دیگر کشورهای نظیر ترکیه در منطقه همچنان بر سرنگونی بشار اسد تاکید دارند و گفته میشود مخالفت چهار روز پیش خالد خواجه با طرح مسکو بر اثر فشار آنکارا صورت گرفت.
هنوز معلوم نیست که سرنوشت طرح روسیه برای پایان دادن به جنگ سوریه پس از موضع اخیر معاذ الخطیب چه سرنوشتی را پیدا میکند اما انچه مسلم است با عقبنشینی الخطیب، کارشنکنی مخالفان تندرو و کشورهای حامی آنان، این طرح روسیه که به تنها طرح بینالمللی برای حل بحران سوریه تبدیل شده بود، در آستانه شکست قرار گرفته است و همچنان چشماندازی روشن و امیدبخشی برای دستیابی به صلح از طریق روشهای مسالمتآمیز دیده نمیشود و این اراده طرفین در سطح محلی، منطقهای و بینالمللی است که نتیجه این بحران را رقم خواهد زد.
انتهای پیام/
